İş Hukukunda İşçinin Kıdem Tazminatı

22.01.2020
91
İş Hukukunda İşçinin Kıdem Tazminatı

İş hukukunda işçinin Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı, işveren tarafından işçi tarafından belirli koşulların sağlanması durumunda, çalıştığı süre boyunca kazandığı sürecin karşılığı ödenen tazminattır.
İşçi, işveren yanında çalışarak işe ve iş yerine belirli bir süre emek vermekte ve ticari nitelikteki bu işin yürütülmesine katkıda bulunmaktadır. İş bu sürekli çalışma karşılığında çalışılan süreç ölçü alınarak işçiye kıdem tazminatı ödenmektedir.
Kıdem tazminatı, işçinin son aldığı ücrete yol, yemek, sosyal yardım gibi haklar ve menfaatlerde nazara alınarak hesaplanan brüt ücret üzerinden ödenir.

İşçinin Kıdem Tazminatı Almasının Şartları

işçinin işverenden kıdem tazminatı alabilmesi için birtakım şartların varlığı gerekmektedir. Şöyle ki;
  1. İşçi, İş Kanunu’nda belirtilen nitelikteki işçi sıfatında olmalıdır. İş Kanunu’na göre iş sözleşmesi ile işverenin işyerinde çalışan kişiye işçi denilir. İşçi ve işveren arasındaki İş sözleşmesi yazılı yada sözlü olabilir. işçi genelde yazılı bir sözleşme olmadan fiilen çalışmaktadır. İş Kanunu, aşağıdaki iş ve meslek grupları içerisinde yer alan şahısların yaptığı çalışmayı işçilik saymadığı için, bu kişiler işçi olmamaları nedeniyle kıdem tazminatı alamazlar.
  2. Deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar,
  3. 50’den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde çalışanlar,
  4. Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işleri,
  5. Bir ailenin üyeleri ve 3 üncü dereceye kadar (3 üncü derece dahil) hısımları arasında dışardan başka biri katılmayarak evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde çalışanlar,
  6. Ev hizmetlerinde çalışanlar,
  7. Çıraklar,
  8. Sporcular,
  9. Rehabilite edilenler,
  10. Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu’nun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde çalışanlar.
  11. İşçinin işverende En az Bir Yıl Çalışma Şartı: İşveren yanında çalışan işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için, aynı işverenin işyerinde en az 1 yıl sürekli çalışması gerekir. İşçi, 1 yıldan az süre çalışır ise kıdem tazminatı hakkı gündeme gelemez. Aynı işverenin farklı işyerlerinde çalışması halinde 1 yıllık sürenin hesaplanmasında tüm çalışmalar eklenir.
  12. İşçinin iş sözleşmesini Haklı nedenle Fesih Şartı: İş sözleşmesi yazılı ya da sözlü olsun belirsiz süreli bir iş sözleşmesi olmalıdır. Şayet işçi Belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışıyor ise, sözleşme bitiminde işverenden kıdem tazminatı talep edemez. Belirli iş sözleşmesi, belli işlerde veya belli bir işin tamamlanması için işveren ile işçi arasında yazılı olarak yapılan sözleşmeler olup, işin bitimi ile veya sözleşmede kararlaştırılan şartın gerçekleşmesiyle kendiliğinden sona erer. Kendiliğinden sona eren bu iş sözleşmelerinde kıdem tazminatına hak kazanılamaz. Ancak, belirli iş sözleşmesinde kararlaştırılan işin bitiminden önce işveren tarafından haksız nedenlerle, işçi tarafından haklı nedenlerle feshedilirse işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanmaktadır.

 
Kıdem tazminatını ne kadar süre içerisinde talep edebilmek gerek? (Kıdem tazminatında zamanaşımı)
Kıdem tazminatı zamanaşımı süresi iş akdinin feshinden itibaren 5 yıldır.
İşçi 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde kıdem tazminatı talebiyle iş davası açmadığı takdirde bir daha bu tazminatı talep etmek üzere dava açamaz.

İşçi hangi hallerde kıdem tazminatına hak kazanır?
iş sözleşmesinin haklı nedenle işçi tarafından fesh edilmesi halinde işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanacaktır. İşveren iş sözleşmesini haklı nedenlerle feshetmişse veya işçinin yaptığı fesih haksız bir fesih ise işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. İşçinin kıdem tazminatı alabilmesi işveren tarafından gerçekleşen feshin haksız olmasına bağlıdır.

İşçi sağlık sebebiyle iş aktini feshetmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanır mı?
Sözleşme konusu işin yapılması, yapılan işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı için tehlike arz etmesi halinde işçi akti feshedebilir. Örnek vermek gerekirse bir işyerinde gerekli sağlık kurallarına uyulmadan çalışılmasının talep edilmesi durumu işçi tarafından haklı nedenle fesih sebebidir. İşçinin sağlık nedenleriyle iş akdini feshettiğini ispatlaması gerekmekte olup; İşçi, sağlık nedenleriyle iş akdini feshettiğini ispatlayabilmek için tam teşekküllü devlet hastanelerinden veya üniversite hastanelerinden bu doğrultuda sağlık raporu almalıdır.
İşten kendi isteğiyle ayrılan işçi ve evlilik nedeniyle ayrılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak işten kendi isteğiyle istifa eden işçi, kıdem tazminatı alamaz. Ancak; iş sözleşmesinin askerlik görevi, emeklilik hakkının elde edilmesi, sağlık problemlerinin işin yapılmasına sürekli bir biçimde engel oluşturduğunun belgelenmesi, işverenin iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırı davranışlarda bulunması nedenleri ile işçi tarafından feshi halinde çalışma süresinin en az 1 yıl olması koşulu ile kıdem tazminatı hakkı kazanabilmektedir. Yasal düzenleme gereği; Kadın işçilerin evlilik nedeni ile işten ayrılması durumunda, çalışma süresinin gerektirdiği kıdem tazminatı ödenmektedir. Bu haktan yararlanılabilmesi için; iş sözleşmesinin evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde yazılı olarak feshi, evliliği gösteren belgenin işverene sunulması, feshin gerekçesinin evlilik olduğunun açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
Maaş zammı almayan işçi kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilir mi?
İşçi maaşının hangi dönemlerde veya oranlarda artırılacağına ilişkin kanunda net nir düzenleme mevcut değildir. Maaş konusunda kanuni düzenleme asgari ücretin altında ücretle işçi çalıştırılamayacağı ile sınırlıdır. Bunun ötesinde maaş uygulamalarına ilişkin esaslar, işveren ile işçi arasında aktedilen iş sözleşmelerinde belirlenebilmektedir. İş sözleşmesinde bağlayıcı bir hüküm bulunmaması halinde, uygulamaya ilişkin inisiyatif işverene aittir. İş sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmamasına karşın, ücret artışlarındaki anlaşmazlık nedeni ile işten ayrılan işçi istifa etmiş sayılacağından, herhangi bir tazminat hakkı oluşmayacaktır.
İşçi; İşyerinin satılması durumunda kıdem tazminatının ödenmesini isteyebilir mi?
Herhangi bir işyerinin kısmen veya tümüyle devredilmesi durumunda, söz konusu işyerinde çalışan işçiler aynı şartlarla çalışmaya devam edeceklerdir. İşyerinin devredilmesi, işçinin yasal hakları konusunda hak kaybına yol açmamaktadır. Yani salt işyerinin devri nedeni ile işçiye kıdem tazminatı ödenmesi gerekmez. Kıdem tazminatının belirlenmesinde devir öncesi ve devir sonrası oluşan toplam çalışma süresi esas alınır.
Malulen emekli işçi kıdem tazminatına hak kazanır mı?
Malulen emekli olarak işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır.
Kıdem tazminatında yasal faize hükmedilir mi?
İş Kanununa göre kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davalarda hakim gecikme süresi için, ödenmeyen süreye göre akdin feshi tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmedecektir.
İşyerinin taşınması veya çalışma şartlarının değiştirilmesi halinde işçi kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilir mi?
İşveren işçi ilişkileri, iş kanunundaki esaslar çerçevesinde sözleşmede düzenlenmektedir. Bu kapsamda; işin niteliği, görev tanımları, çalışma süre ve koşulları, işçiye ödenecek ücret ve diğer esaslar iş sözleşmelerinde düzenlenmektedir. Sözleşme maddelerine ilişkin, işyeri uygulamaları veya çalışma koşulları konusunda değişiklik yapmak isteyen işveren, çalıştırdığı işçiye bu durumu yazılı olarak bildirmek ve işçinin onayını almakla yükümlüdür. İşçi tarafından 6 gün içinde kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamamaz. Sözleşmenin bu sebeple feshi halinde, işverenin kıdem tazminatı sorumluluğu gündeme gelmektedir.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
İş sözleşmesinin feshi durumunda, çalışılan her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenmektedir. Şayet 1 yıldan fazla çalışma söz konusu ise; artan süreler oranlanarak hesaba eklenir. Kıdem tazminatı hesaplaması yapılırken, işçiye ödenen ücrete ek olarak, kendisine düzenli sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin (yol parası, yemek parası, düzenli olmak koşuluyla ikramiye ödemeleri vb.) brüt tutarları dikkate alınır.
Kıdem tazminatının ödenmesi için gereken koşullar nelerdir?
İş kanunu kapsamında işçiye belirli şartlarla kıdem tazminatı ödenmektedir. Buna göre:
-Aynı işverene bağlı çalışma süresinin en az 1 yıl olması,
-İş sözleşmesinin işveren tarafından iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık nedenleri dışındaki nedenlerle fesih edilmesi,
-İşçi tarafından sağlık, iyi niyet ve ahlak kuralarına aykırılık veya işyerinde işin durması ve benzeri nedenlerle fesih edilmesi,
-Askerlik görevi nedeni ile işten ayrılmalarda,
-Emeklilik hakkının elde edilmesi veya bu kapsamda yaş dışında gereken sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması nedeni ile,
-Kadın işçinin evlenmesi nedeni ile evlenme tarihi itibariyle 1 yıl içinde başvurması şartıyla,
-İşçinin ölümü nedeni ile,iş sözleşmesinin feshi halinde çalışma süresinin gerektirdiği kıdem tazminatı ödenmektedir.
Ziyaretçi Yorumları

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

WhatsApp chat